Edit Stein

Edyta Stein – wrocławianka

Żydzi wrocławscy wiedzą, że nasza społeczność i miasto Wrocław jest znane w świecie jako miejsce urodzenia Edith Stein. Często gościmy na spotkaniach i wystawach organizowanych w jej rodzinnym domu przy ulicy Nowowiejskiej. Ten dom wzniósł dla rodziny Siegfryd Stein, kupiec handlujący drewnem. Zmarł w 1897 roku i jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Ślężnej. Na tym samym cmentarzu spoczywa także matka Edyty, Auguste Stein z domu Courant (Kurant), która zmarła 39 lat później. Z pewnością narodziny córki Edith spowodowało zamieszanie w rodzinie, gdyż na ten sam dzień przypadało największe święto w żydowskim kalendarzu: Jom Kippur, dzień Pojednania. Turystom, odwiedzającym naszą Synagogę pod Białym Bocianem mówimy o miejscu na ulicy Włodkowica, gdzie przez kilkaście lat chodziła Edith wraz matką na Szabatowe i świąteczne modlitwy. Uniwersytet Wrocławski jest uczelnią, gdzie studiowała germanistykę, historię i psychologię pod kierunkiem Williama Sterna, twórcy skali IQ używanej do dzisiaj w wyznaczaniu stopnia inteligencji. Stern był wnukiem Siegisimunda (Zygismuda) Sterna, pochodzącego z rodziny żydowsko – niemieckiej. Przełom !9. i 20 wieku był czasem, gdy społeczność żydowska odgrywała znaczącą rolę we Wrocławiu, jednak znane są wewnątrz niej liczne podziały. Po wyjeździe na dalsze studia do Getyngi często odwiedzała matkę i rodzinny dom, nawet po konwersji na katolicyzm w 1922 roku.

Wrocław był, więc miastem, gdzie wyrastała w tradycyjnej rodzinie żydowskiej, gdzie spędziła 21 lat swego życia jako członek Gminy Żydowskiej. To stało się przyczyną jej śmierci, gdyż niemieccy naziści w czasie II wojny światowej skazali na śmierć każdego członka Gminy Żydowskiej, nawet wówczas, gdy ich rodzice lub dziadkowie byli jedynie formalnymi członkami takiej Gminy. Jak wiadomo, karmelitanka Teresa Benedykta została zagazowana, wraz z innymi Żydami holenderskimi w obozie Auchwitz – Birkenau w sierpniu 1942 roku.

W 1998 roku została kanonizowana w kościele katolickim, a papież Jan Paweł II ogłosił ją w 1999 roku patronką Europy. Mimo, że Edith Stein postrzegała swoje życie w perspektywie orędowania za narodem żydowskim, jej kanonizacja wywołała liczne sprzeciwy w żydowskich społecznościach. Żydzi kontestują chrześcijańską naukę o powszechnym zbawieniu przez krzyż, oraz wyrażają sprzeciw wobec roszczeń Kościoła względem tradycyjnej myśli rabinackiej.

Wśród społeczności żydowskich przetoczyła się również dyskusja wokół męczeństwa Edith Stein, czy można uznać ją za „Kidusz haSzem” męczennicę poświęcają swe życie dla Imienia Bożego,. W tej dyskusji prawie wszyscy Żydzi odmówili traktowania jej za męczeństwa w tym sensie. Znaczenie męczeństwa Eyty Stein pozostaje kontrowersyjne dla Żydów.

Wiemy jak ważną jest jej osoba dla historii Wrocławia i Europy. Może dla podkreślenia ważności, szczególnie dzisiaj filozofii Edit Stein przytoczę jedną z jej wypowiedzi: „Bóg jest prawdą. I każdy, kto szuka prawdy, ten szuka Boga, choćby o tym nie wiedział.”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s